Witamina D – czy latem też należy ją suplementować?

Od października do kwietnia lekarze zalecają suplementację witaminy D wszystkim, bez względu na wiek i płeć, bo gdy słońca jest za mało nie jest ona wytwarzana w skórze. A co z okresem letnim, kiedy słońca jest więcej? Późną wiosną i latem, gdy nasłonecznienie jest większe, a dni dłuższe teoretycznie możemy liczyć na to, że odpowiednią […]

Od października do kwietnia lekarze zalecają suplementację witaminy D wszystkim, bez względu na wiek i płeć, bo gdy słońca jest za mało nie jest ona wytwarzana w skórze. A co z okresem letnim, kiedy słońca jest więcej?

Późną wiosną i latem, gdy nasłonecznienie jest większe, a dni dłuższe teoretycznie możemy liczyć na to, że odpowiednią dawkę witaminy D zapewni nam synteza skórna. Polega ona na przemianie pod wpływem promieniowania ultrafioletowego obecnej w skórze prowitaminy D w aktywną biologicznie witaminę. Warunkiem efektywnej syntezy skórnej jest codzienne, trwające co najmniej 15 minut, w godzinach między 10 a 15 (gdy jest największe nasłonecznienie) przebywanie na świeżym powietrzu z odsłoniętą twarzą, nogami i przedramionami. Szacuje się, że taka krótka dzienna ekspozycja na słońce, na powierzchni rąk i twarzy odpowiada spożyciu 200 jednostek witaminy D. Jednakże długość ekspozycji dziennej potrzebnej do uzyskania ekwiwalentu światła słonecznego dla doustnej suplementacji witaminy D jest trudna do określenia dla poszczególnej osoby gdyż zależy od rodzaju skóry, szerokości geograficznej, pory roku i pory dnia. Ponadto światło słoneczne powoduje wytwarzanie melaniny, co z kolei obniża produkcję witaminy D w skórze [4].

Wychodząc zatem na spacer z psem, w letnim ubraniu powinniśmy zapewnić sobie niezbędną dawkę tej ważnej dla zdrowia witaminy. W takim przypadku u osób młodych i zdrowych, według zaleceń specjalistów, w miesiącach letnich suplementacja nie jest konieczna. Jest jednak jeden haczyk – w tym czasie nie powinniśmy używać filtrów przeciwsłonecznych. To bardzo ważne, bo posmarowanie skóry filtrem SPF 10 zatrzymuje już prawie 99% promieniowania UV i praktycznie całkowicie hamuje syntezę skórną witaminy D [1]. Problem w tym, że dermatolodzy zalecają używanie kosmetyków przeciwsłonecznych nie tylko na plaży, ale codziennie i to już od rana. To dlatego, że ultrafiolet przyspiesza starzenie skóry i powoduje powstawanie brzydkich przebarwień, ale przede wszystkim zwiększa ryzyko raka skóry.

Co zatem robić? Przede wszystkim warto się zastanowić czy rzeczywiście latem spędzamy w słońcu codziennie choćby kwadrans? Działkowcy, urlopowicze oraz osoby pracujące na zewnątrz, owszem. A co z pozostałymi ludźmi? Przecież wiele osób spędza lato w mieście przemieszczając się samochodem wyłącznie pomiędzy garażem, biurem i ewentualnie galerią handlową, bez kontaktu ze słońcem. Te osoby nie mają szans na syntezę skórną witaminy D, więc muszą suplementować ją także w miesiącach letnich.

Lekarze zwracają uwagę, że u dzieci i młodzieży z powodu intensywnego wzrostu i rozwoju kośćca istnieje zwiększone zapotrzebowanie na witaminę D. U kobiet w ciąży wymagana jest suplementacja witaminą D w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju płodu. Niedobór witaminy D jest jednym z ważnych czynników ryzyka rozwoju powikłań ciążowych związanych z zaburzeniami wzrastania wewnątrzmacicznego płodu, stanu przedrzucawkowego oraz cukrzycy ciążowej [4].

Niedobory witaminy D mogą również występować u dojrzałych kobiet po menopauzie,. Suplementacja wapniem i witaminą D redukuje postmenopauzalny, bądź związany z wiekiem spadek masy kostnej oraz ryzyko złamań kości . [5].

Podobnie jest w przypadku osób otyłych, które mają znacznie większe zapotrzebowanie na witaminę D oraz seniorów, u których wraz z wiekiem obniża się zarówno zawartość w skórze prowitaminy D, jak i wchłanianie z przewodu pokarmowego. Dlatego osoby otyłe i seniorzy powinni suplementować witaminę D przez cały rok [2].

Przebywanie na słońcu może nie zapewniać odpowiedniej dawki witaminy D także osobom chorym na choroby wątroby i nerek (m.in. marskość wątroby, problemy z wydzielaniem żółci, niewydolność nerek). Te schorzenia mogą zaburzać metabolizm witaminy D i przyczyniać się do jej niedoborów nawet gdy przebywamy na słońcu i stosujemy suplementację. Te osoby powinny zażywać leki zawierające aktywne postacie witaminy D [2].

Warto też wziąć pod uwagę fakt, że nawet osoby pozornie całkowicie zdrowe nie zawsze są w stanie prawidłowo metabolizować witaminę D. Część populacji posiada zmutowany gen VDR, który koduje ludzki receptor witaminy D, jego mutacja powoduje defekt receptora witaminy D, a to negatywnie wpływa na metabolizm tej witaminy w organizmie. Schorzeniem związanym z defektem receptora VDR jest między innymi krzywica oporna na witaminę D typu II, spowodowana mutacjami genu VDR [3].

By mieć pewność, że organizm ma pod dostatkiem witaminy D należy oznaczyć w surowicy krwi stężenie metabolitu 25-OH-D. Związek ten to kalcyfediol, jeden z metabolitów witaminy D, jest on najbardziej miarodajnym wskaźnikiem jej stężenia w organizmie. W przypadku jego niedoboru (wynik poniżej 30 ng/ml) trzeba poprosić lekarza o szczegółowe zalecenia dotyczące suplementacji [1, 3].

 

Referencje:

  1. M. Koblańska, „Witamina D – artykuł przeglądowy” https://www.termedia.pl/poz/Witamina-D-artykul-przegladowy,29159.html
  2. Rusińska A., Płudowski P., Walczak M. i wsp.: Zasady suplementacji i leczenia witaminą D –nowelizacja 2018. Postępy Neonatologii, 2018; 24 (1).
  3. https://pl.wikipedia.org/wiki/Receptor_witaminy_D publikacja z dnia 29.05.2020
  4. Dorota Bomba-Opoń i wsp., Suplementacja witaminy D w położnictwie i ginekologii. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2016 tom 1, nr 1, strony 20–29
  5. Knapik J.J, Reynolds K., Hoedebecke K.L. Stress fractures: etiology, epidemiology, diagnosis, treatment, and prevention. J .Spec. Oper. Med. 2017; 17 (2): 120 – 130

Podobał Ci się ten artykuł? Podziel się ze znajomymi

Inne tematy


Polecamy również


Fakty i mity na temat mięśniaków macicy
Każda choroba wywołuje pytania o to, co będzie dalej, o sposoby leczenia, alternatywy, konsekwencje. Jednak nie zawsze z tymi pytaniami pacjentki zgłaszają się do lekarza. Zdarza się, że kobiety wychodzą w...
Choroby kobiece – co warto o nich wiedzieć?
Zdrowy styl życia to nie tylko dbanie o prawidłową dietę czy regularna aktywność fizyczna. To także monitorowanie zmian w swoim organizmie i niezaniedbywanie wizyt kontrolnych u lekarza, w tym lekarza...
Mam mięśniaki. Co robić?
Czy diagnoza „mięśniaki macicy” to powód do niepokoju? Zwykle nie. To łagodne guzy nowotworowe zlokalizowane w różnych częściach macicy, ale także, choć rzadziej w innych okolicach ciała gdzie występują mięśnie...