Mięśniaki macicy budzą niepokój u wielu kobiet – i nic w tym dziwnego! Czy mogą zagrażać zdrowiu? Czy zawsze trzeba je usuwać? Jak wpływają na ciążę i planowanie rodziny? W tym artykule obalamy najczęstsze mity i przedstawiamy fakty, które pozwolą Ci spokojnie spojrzeć na swoją sytuację i świadomie podejmować decyzje dotyczące zdrowia.

Z tekstu dowiesz się:

• Czy mięśniaki macicy mogą być niebezpieczne dla zdrowia?
• Jak często mięśniaki macicy rozwijają się bez żadnych objawów?
• Czy stosowanie antykoncepcji doustnej zwiększa ryzyko pojawienia się mięśniaków macicy?
• Jakie metody leczenia mięśniaków macicy pozwalają uniknąć operacji?
• Czy mięśniaki zawsze trzeba leczyć?
• Czy dieta może pomóc w leczeniu mięśniaków macicy?
• Czy mięśniaki macicy mogą samoistnie zaniknąć?
• Czy kobiety z mięśniakami macicy mogą bezpiecznie współżyć?
• Jak mięśniaki macicy wpływają na ryzyko niedokrwistości?
• Czy mięśniaki zawsze utrudniają zajście w ciążę?
• Czy mięśniaki macicy powiększają się w czasie ciąży?
• Jak zmienia się wielkość mięśniaków macicy po menopauzie?

1.     Mięśniaki macicy to rak

MIT. Jednym z najczęstszych mitów wśród pacjentek jest przekonanie, że mięśniaki macicy są rakiem lub nowotworem złośliwym. Mięśniaki macicy to łagodne guzy (nowotwory łagodne), wywodzące się z mięśniówki macicy, a nie rak, który jest nowotworem złośliwym. Skąd zatem bierze się takie mylne rozumowanie? Lekarz może użyć określenia „nowotwór”, jednak w przypadku mięśniaków macicy jest to tzw. nowotwór niezłośliwy, który bardzo rzadko ulega zezłośliwieniu. Oczywiście nie oznacza to, że chorobę można bagatelizować, ale jej zdiagnozowanie nie wiąże się z procedurą leczenia, taką jak przy nowotworach złośliwych, czyli np. chemioterapią czy radioterapią. Nie stanowi ona bezpośredniego zagrożenia życia.

2.     Mięśniaki macicy mogą powstawać i rozwijać się bezobjawowo

FAKT. W 15–20% przypadków kobiety nie zauważają żadnych niepokojących objawów, które mogłyby wskazywać na nieprawidłowości dotyczące ich układu moczowo-płciowego. Często pacjentki przypadkiem dowiadują się o tym, że mają mięśniaki macicy. Dzieje się tak podczas rutynowego badania ginekologicznego. Dlatego tak ważne jest, żeby kobiety regularnie zgłaszały się na wizyty kontrolne do ginekologa.

3.     Mięśniaki macicy najczęściej powstają u kobiet stosujących antykoncepcję doustną

MIT. Choć wśród pacjentek pojawiają się obawy, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej może sprzyjać powstawaniu lub powiększaniu się mięśniaków macicy, obecnie nie ma jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających taki wpływ. Mięśniaki macicy nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji doustnej, która dodatkowo często łagodzi ich objawy, takie jak np. obfite krwawienia czy dolegliwości bólowe. Dobór antykoncepcji hormonalnej u pacjentek z mięśniakami macicy odbywa się indywidualnie i zależy m.in. od wielkości zmian, nasilenia objawów oraz profilu ryzyka pacjentki.

4.     Jedyną metodą leczenia mięśniaków macicy jest operacja

MIT. Wśród pacjentek panuje powszechne przekonanie, że operacja jest jedyną metodą leczenia mięśniaków macicy, jednak oprócz leczenia chirurgicznego istnieje jeszcze leczenie farmakologiczne. Pierwszymi lekami, które zarejestrowano w leczeniu mięśniaków macicy, byli agoniści GnRH (gonadoliberyny), których zastosowanie przed zabiegiem operacyjnym zmniejsza objętość mięśniaków i objawy uciskowe. Niekorzystną cechą leczenia tymi środkami są następstwa kliniczne obniżonego poziomu estrogenów, obejmujące m.in. uderzenia gorąca, suchość pochwy, obniżone libido, objawy demineralizacji kości. Z tego powodu długość terapii agonistami GnRH została ograniczona do maksymalnie 6 miesięcy.

Innowacyjną opcją terapeutyczną w leczeniu objawów mięśniaków macicy jest produkt złożony zawierający relugoliks, estradiol oraz octan noretysteronu. Relugoliks jest pierwszym doustnym antagonistą GnRH (nie mylić z agonistą GnRH) stosowanym w farmakoterapii mięśniaków macicy. Dodatek estradiolu zapobiega wystąpieniu objawów hipoestrogenizmu, takich jak uderzenia gorąca i demineralizacja kości, natomiast octan noretysteronu (progestagen) zapobiega przerostowi endometrium. Stosowanie tego złożonego produktu powoduje znaczną redukcję intensywności krwawień menstruacyjnych, zmniejszenie bólu, poprawę jakości życia pacjentek, przy jednoczesnym zachowaniu gęstości mineralnej kości. Z tego względu nie ma ograniczeń czasowych stosowania tego preparatu, o długości terapii decyduje lekarz prowadzący.

Zobacz także: Mam mięśniaki. Co robić?

5.     Mięśniaki macicy zawsze wymagają leczenia

MIT. Nie każdy mięśniak wymaga operacji lub leczenia farmakologicznego. Decyzja o usunięciu lub włączeniu leków zależy m.in. od objawów, wielkości guzów i planów macierzyńskich pacjentek. Czasem lekarz zaleca jedynie regularne kontrole i monitorowanie zmian, a leczenie operacyjne jest rozważane m.in. w przypadku nasilających się objawów lub szybkiego wzrostu guzów.

6.     Mięśniaki macicy można wyleczyć dietą

MIT. W leczeniu mięśniaków macicy stosuje się metody operacyjne oraz farmakologiczne, o których wspomnieliśmy wcześniej. Nie istnieje żadna dieta, która mogłaby spowodować „zniknięcie” guzów. W przypadku zdiagnozowania mięśniaków macicy należy przestrzegać zaleceń lekarza, który dostosuje terapię w zależności od indywidualnego stanu klinicznego pacjentki. Nie należy leczyć się „na własną rękę”, ponieważ guzy mogą się rozwijać i doprowadzić do poważnych powikłań.

7.     Mięśniaki macicy samoistnie się wchłaniają

MIT. Mięśniaki macicy powstają z komórek mięśni gładkich błony mięśniowej macicy i nie wchłaniają się samoistnie. Mogą jednak ulegać regresji, zmniejszać rozmiary lub włóknieć, szczególnie po menopauzie z powodu spadku poziomu estrogenów. Możliwa jest redukcja wielkości mięśniaków dzięki odpowiedniemu leczeniu farmakologicznemu.

8.     Kobiety z mięśniakami macicy nie mogą współżyć

MIT. Nie ma medycznych przeciwwskazań dotyczących współżycia kobiet z mięśniakami macicy. Oczywiście zrozumiałe jest, że w przypadku dużych mięśniaków macicy kobiety unikają stosunku ze względu na odczuwany ból fizyczny lub wstyd z powodu konieczności częstego oddawania moczu. Jednak w wielu przypadkach mięśniaki macicy nie wywołują żadnych objawów, a rezygnacja ze współżycia jest wynikiem złego samopoczucia psychicznego lub przekonania, że seks może powodować pogorszenie stanu zdrowia. W takich sytuacjach o swoich obawach najlepiej porozmawiać z lekarzem, który wyjaśni wszystkie aspekty medyczne i na pewno poinformuje o ewentualnych przeciwwskazaniach.

9.     Mięśniaki macicy mogą powodować niedokrwistość

FAKT. Anemia może być spowodowana obfitym i długotrwałym krwawieniem podczas miesiączki, które jest jednym z objawów mięśniaków macicy. Norma dotycząca utraty krwi podczas okresu to mniej niż 80 ml. Tymczasem w przypadku mięśniaków macicy może to być 200, a nawet 350 ml (mięśniaki podśluzówkowe). Warto jednak zwrócić uwagę, że obfite krwawienie nie jest objawem towarzyszącym każdemu mięśniakowi. Bardzo często zdarza się, że rozwijają się one bezobjawowo.

10.  Mięśniaki a ciąża – to nie może iść ze sobą w parze

MIT. Wiele kobiet z mięśniakami macicy może zajść w ciążę i urodzić zdrowe dzieci. Problemy mogą pojawić się przy dużych mięśniakach podśluzówkowych, które zwiększają ryzyko poronień lub komplikacji w czasie ciąży. Dodatkowo mięśniaki macicy mogą wpływać na położenie płodu lub przebieg porodu, dlatego lekarze zalecają częstsze kontrole i monitoring w trakcie całej ciąży.

Czytaj także: Co zrobić przed planowaną ciążą?

11.  Mięśniaki macicy mogą powiększać się w czasie ciąży

FAKT. Wzrost poziomu estrogenów i progesteronu w czasie ciąży może sprzyjać powiększaniu się mięśniaków macicy. W większości przypadków zmiany te nie powodują poważnych komplikacji, ale kobiety z dużymi mięśniakami powinny pozostawać pod stałą opieką ginekologiczną, aby monitorować potencjalne ryzyko przedwczesnego porodu, niewłaściwego ułożenia płodu czy powikłań porodowych.

12.  Mięśniaki macicy często zmniejszają się po menopauzie

FAKT. Po menopauzie, w związku z naturalnym spadkiem hormonów, często zmniejszają swoją objętość i mogą przestać wywoływać objawy. Mimo to kobiety powinny kontynuować regularne kontrole ginekologiczne, ponieważ nawet po menopauzie niektóre mięśniaki mogą powodować dolegliwości lub wymagać obserwacji, a lekarz może zalecić dalsze badania lub monitorowanie zmian.

Mięśniaki macicy to częsta, niezłośliwa choroba, która wbrew powszechnemu przekonaniu nie zawsze wymaga leczenia operacyjnego – a niekiedy nawet nie wymaga żadnego. Kluczowa jest regularna kontrola ginekologiczna, świadomość objawów i rzetelna wiedza o możliwych metodach leczenia. Dzięki temu możesz podejmować świadome decyzje dotyczące planów prokreacyjnych i unikać niepotrzebnego stresu. Będziesz miała pełną wiedzę o mięśniakach macicy, ich wpływie na ciążę oraz o tym, kiedy trzeba je usuwać.

Źródła:

1. Diaz I., Lumsden M. A., Zeppernick M. Medical treatment of fibroids: FIGO best practice guidance. Online: https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijgo.70497. Dostęp: 22.12.2025.
2. National Health Service. Fibroids. Online: https://www.nhs.uk/conditions/fibroids/. Dostęp: 22.12.2025.
3. National Health Service. Fibroids. Complications. Online: https://www.nhs.uk/conditions/fibroids/complications/. Dostęp: 22.12.2025.
4. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy na temat farmakologicznych metod leczenia mięśniaków macicy. Przegląd Menopauzalny 2012; 2: 73-80.
5. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie zastosowania selektywnych modulatorów receptora progesteronowego (SPRM) w leczeniu mięśniaków macicy. Ginekologia Polska 2012, 83, 555-557.
6. Opinia zespołu ekspertów dotycząca stosowania relugoliksu w leczeniu objawowych mięśniaków macicy. Medycyna Praktyczna Ginekologia i Położnictwo 2021/05.
7. Treatment of Uterine Fibroid Symptoms with Relugolix Combination Therapy. Al Hendy A et al.N Eng J Med. 2021; 384: 630–642.