Jeśli zmagasz się m.in. z przewlekłym bólem w obrębie miednicy czy dyskomfortem podczas współżycia, koniecznie zgłoś się do lekarza. To może być endometrioza. W artykule wyjaśniamy, w jaki sposób diagnozuje się tę przewlekłą chorobę, jak wygląda jej leczenie i jaki jest wpływ endometriozy na płodność.

 Z tekstu dowiesz się:

• Co to jest endometrioza?
• Jakie są główne objawy endometriozy?
• Co jest przyczyną powstawania endometriozy?
• Jak wygląda diagnostyka endometriozy?
• Jak leczyć endometriozę?
• Jaki jest wpływ endometriozy na płodność?

Endometrioza dotyka miliony kobiet na całym świecie, ale wciąż pozostaje chorobą trudną do rozpoznania i często bagatelizowaną. W artykule wyjaśniamy, jakie objawy wywołuje ta choroba oraz jak wygląda jej diagnostyka i leczenie. Poznaj również najnowsze rekomendacje specjalistów i informacje dotyczące wpływu tego schorzenia na płodność.

Endometrioza – co to jest?

Szacuje się, że w Polsce około 1 mln kobiet w wieku rozrodczym może cierpieć z powodu przewlekłej choroby, jaką jest endometrioza. Dokładne dane liczbowe są jednak trudne do ustalenia, ponieważ część pacjentek pozostaje niezdiagnozowana. Endometrioza odpowiada za około 50% wszystkich przypadków niepłodności u kobiet. Średni czas od pojawienia się objawów do wykrycia choroby wynosi w Polsce od 6 do 8 lat. To stanowczo za długo, ponieważ nieleczona endometrioza postępuje i często utrudnia młodym kobietom spełnienie marzenia o macierzyństwie.

Endometrioza – objawy

Endometrioza może rozwijać się w sposób niezauważalny. Często zdarza się, że kobieta dowiaduje się o chorobie dopiero podczas diagnostyki niepłodności. Do najczęstszych symptomów endometriozy należą:

• nasilone bóle podczas menstruacji
• przewlekłe dolegliwości bólowe w obrębie miednicy,
• bolesne współżycie (dyspareunia),
• ból podczas oddawania moczu lub stolca,
• zaparcia lub biegunki,
• przewlekłe bóle brzucha.

Warto pamiętać, że rozpoznanie endometriozy bywa trudne. Objawy mogą różnić się u poszczególnych kobiet i czasami są mylone z innymi schorzeniami. Zdarza się, że pacjentki w poszukiwaniu pomocy wędrują od ginekologa do ginekologa. Nierzadko trafiają też do innych specjalistów (np. urologów, chirurgów, a nawet psychiatrów), aby wykluczyć możliwe przyczyny swoich dolegliwości i poznać źródło przewlekłego bólu.

Endometrioza – przyczyny i następstwa choroby

Przyczyny endometriozy nie są do końca poznane. To choroba o złożonej etiologii, która prawdopodobnie powstaje w wyniku czynników immunologicznych, hormonalnych, genetycznych i środowiskowych.

Endometrioza to przewlekła choroba, w której tkanka endometrialna (podobna do wyściółka jamy macicy, czyli endometrium) występuje poza jamą macicy, najczęściej w obrębie miednicy mniejszej, gdzie nie powinna się znajdować. Tkanka ta może pojawić się m.in. na otrzewnej, w jajnikach i jajowodach, a nawet w ścianie jelita i pęcherzu moczowym.

Tkanka endometrialna jest tak samo wrażliwa jak endometrium na działanie hormonów żeńskich. To oznacza, że reaguje ona na ich obecność podobnie jak błona śluzowa macicy, która zgodnie z cyklem miesiączkowym rozrasta się, dojrzewa, złuszcza się i jest wydalana z krwią miesiączkową.

Następstwem krwawień z ognisk endomeriozy zlokalizowanych poza macicą, skąd krew nie ma możliwości odpływu, jest przewlekły stan zapalny, który powoduje powstawanie bolesnych guzków, torbieli, blizn oraz zrostów. To one są odpowiedzialne za dolegliwości bólowe. Zrosty niszczą tkankę jajników i jajowodów, dlatego tak wiele kobiet z endometriozą ma problem z zajściem w ciążę. Jeśli ogniska endometriozy są zlokalizowane w jelitach, może to zaburzać perystaltykę, a nawet powodować problemy z ich drożnością. Z kolei zmiany endometrialne umiejscowione w pęcherzu mogą być źródłem dolegliwości urologicznych.

Sprawdź także: Kobieto, nie rezygnuj z profilaktyki

Endometrioza – diagnostyka

Wiele kobiet odczuwa ból będący następstwem endometriozy tylko w czasie miesiączki. Niektóre panie borykają się z nim codziennie, a jeszcze u innych choroba przebiega bezobjawowo. Pacjentki  dowiadują się o endometriozie najczęściej podczas badania ginekologicznego, USG narządu rodnego czy laparoskopii wykonanej np. w celu diagnostyki niepłodności. W niektórych przypadkach zaleca się również rezonans magnetyczny (MRI).

Zgodnie z zalecaniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego „złotym standardem” w diagnostyce endometriozy jest wspomniana laparoskopia. Powinna być ona wykonana zwłaszcza u kobiet cierpiących z powodu dyspareunii, bolesnych miesiączek i przewlekłego bólu w miednicy, u których leczenie farmakologiczne jest nieskuteczne. Wskazaniem do przeprowadzenia takiego badania są także guzy przydatków oraz problemy z płodnością.

Endometrioza – leczenie

Endometriozę można leczyć farmakologicznie lub chirurgicznie. Zależy to od objawów, nasilenia bólu i planów prokreacyjnych pacjentki. Leczenie farmakologiczne opiera się m.in. na stosowaniu leków przeciwbólowych/przeciwzapalnych, jednoskładnikowych i dwuskładnikowych hormonalnych tabletek antykoncepcyjnych, które zmniejszają produkcję estradiolu, a także leków z grupy analogów GnRH (agoniści i antagoniści GnRH), które blokują czynność hormonalną jajników. Takie leczenie może prowadzić każdy ginekolog.

Warto również pamiętać, że w Polsce rośnie liczba ośrodków zajmujących się leczeniem endometriozy, które uczestniczą w ministerialnym programie zapewniającym kobietom z tą chorobą bezpłatną i kompleksową opiekę. Program jest finansowany przez NFZ i obejmuje zarówno leczenie farmakologiczne, jak i zabiegowe, a także opiekę pooperacyjną u pacjentek z zaawansowaną endometriozą.

Jeśli leczenie farmakologiczne nie przynosi rezultatów, konieczne jest chirurgiczne usunięcie ognisk endometriozy – najczęściej wspomnianą już metodą laparoskopową. Podczas zabiegu operator usuwa ogniska endometriozy oraz ewentualne torbiele i zrosty. Nie gwarantuje to jednak trwałego wyleczenia. Choroba po jakimś czasie może powrócić.

Sprawdź również: Antykoncepcja? Sprawdź, jak się dobrze przygotować!

Endometrioza a płodność

Ginekolodzy apelują, aby kobiety, które borykają się z endometriozą, pamiętały o tym, że w przyszłości ta choroba może postępować i zmniejszać ich płodność. Im wyższe zaawansowanie endometriozy, tym mniejsza szansa na naturalne zajście w ciążę. Choroba może wywoływać zmiany w obrębie miednicy mniejszej, obniżać jakość komórek jajowych, powodować problemy z owulacją i inicjować stany zapalne. Jeżeli kobieta pragnie zostać mamą, może zdecydować się na leczenie i/lub skorzystać z metod wspomagania płodności (np. ze stymulowania owulacji i inseminacji lub zapłodnienia in vitro).

Przeczytaj też: Jak przygotować się do ciąży?

Endometrioza to choroba wymagająca uważnej diagnostyki i dobrze dobranego leczenia, ale przy odpowiedniej opiece medycznej można skutecznie kontrolować jej objawy. Kluczowe jest, by nie lekceważyć bólu i zgłaszać się do specjalisty już przy pierwszych niepokojących sygnałach. Wczesne rozpoznanie endometriozy pozwala nie tylko poprawić komfort życia, lecz także zachować płodność i ograniczyć rozwój choroby. Na szczęście z roku na rok świadomość kobiet w tym temacie rośnie, a wraz z nią dostęp do skuteczniejszych metod terapeutycznych, dlatego warto szukać rzetelnej wiedzy i korzystać z pomocy specjalistów.

Źródła:

1. National Health Service. Endometriosis. Online: https://www.nhs.uk/conditions/endometriosis/. Dostęp: 2.02.2026.
2. Kędzia M., Wender-Ożegowska E. Wpływ endometriozy na płodność – informacje dla pacjentek. Online: https://endometrioza.abm.gov.pl/end/aktualnosci/2858,Wplyw-endometriozy-na-plodnosc-Informacje-dla-pacjentek.html. Dostęp: 2.02.2026.
3. Kędzia M., Basta P., Czajkowski K. et al. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące postępowania u kobiet z endometriozą. „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2024, t.9, nr 2, s. 89-123. Online: https://pokonacendometrioze.pl/rekomendacje/. Dostęp: 2.02.2026.
4. Agencja Badań Medycznych. Endometrioza. Online: https://endometrioza.abm.gov.pl/end/. Dostęp: 2.02.2026.
5. Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Możesz leczyć endometriozę na NFZ. Online: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/mozesz-leczyc-endometrioze-na-nfz. Dostęp: 2.02.2026.