Co wiemy dziś o doustnej antykoncepcji hormonalnej na podstawie aktualnych danych naukowych? Na najczęściej zadawane pytania odpowiada prof. Robert Spaczyński, specjalista endokrynologii ginekologicznej i rozrodczości.

Ekspert:
Prof. dr hab. n. med. Robert Spaczyński
Uniwersytet Zielonogórski, Centrum Ginekologii Położnictwa i Leczenia Niepłodności „Pastelova” w Poznaniu

1. Czy antykoncepcja doustna jest skuteczna?
Tak. Doustna antykoncepcja hormonalna należy do najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży. Jej skuteczność zależy przede wszystkim od regularności stosowania.

2. Czy po pigułkach antykoncepcyjnych mogę przytyć?
Nie ma jednoznacznych dowodów, że doustna antykoncepcja hormonalna powoduje istotny przyrost masy ciała. U części kobiet na początku stosowania mogą wystąpić niewielkie wahania masy ciała, związane częściej z zatrzymaniem wody niż zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej. W niektórych przypadkach pomocna może być zmiana preparatu lub wybór innej metody antykoncepcji. Na masę ciała wpływa wiele innych czynników, takich jak predyspozycje genetyczne, choroby współistniejące, styl życia, dieta, wiek czy aktywność fizyczna.

3. Czy antykoncepcja wpłynie na moje libido?
Może, ale nie musi. Doustna antykoncepcja hormonalna może wpływać na libido poprzez zmniejszenie stężenia wolnego, bioaktywnego testosteronu. Mechanizm ten wynika zarówno z hamowania produkcji androgenów, jak i ze zwiększenia produkcji i stężenia białka SHBG, które wiąże testosteron i ogranicza jego biologiczną dostępność.

U części pacjentek libido może się zmniejszyć, u innych natomiast może się poprawić. W niektórych przypadkach pomocna może być zmiana preparatu lub wybór innej metody antykoncepcji. Na libido wpływa wiele czynników, a nie tylko stosowana metoda. Znaczenie mają również między innymi ogólny stan zdrowia, samopoczucie psychiczne, poziom stresu, choroby współistniejące, jakość relacji partnerskiej oraz indywidualna wrażliwość na zmiany hormonalne.

4. Czy antykoncepcja jest bezpieczna dla zdrowia?
Tak – pod warunkiem właściwego doboru metody. U większości zdrowych kobiet stosujących antykoncepcję zgodnie z zaleceniami lekarza korzyści z jej stosowania przewyższają potencjalne ryzyko. Kluczowe znaczenie ma właściwy dobór preparatu i ocena przeciwwskazań. Dlatego tak ważna jest konsultacja lekarska przed rozpoczęciem stosowania antykoncepcji hormonalnej.

5. Jaką wybrać optymalną dla mnie metodę antykoncepcyjną?
Wybór metody antykoncepcji powinien uwzględniać stan zdrowia pacjentki, wywiad chorobowy, potencjalne przeciwwskazania oraz współwystępowanie  czynników ryzyka. Dostępnych jest wiele metod antykoncepcji, które różnią się profilem bezpieczeństwa, dlatego wybór preparatu powinien być zawsze dostosowany do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych czynników ryzyka pacjentki.

6. Jak mogę współuczestniczyć w wyborze optymalnej metody antykoncepcyjnej?
Najlepsze decyzje dotyczące antykoncepcji zapadają wspólnie – podczas rozmowy lekarza z pacjentką. Warto zadawać pytania i zgłaszać lekarzowi wszelkie wątpliwości. Przy wyborze metody warto uwzględnić jej profil bezpieczeństwa, możliwe korzyści pozaantykoncepcyjne (takie jak wpływ na profil krwawień czy objawy hiperandrogenizmu, czyli trądzik, łojotok i hirsutyzm), a także indywidualne potrzeby i preferencje pacjentki.